Η φαρμακευτική ρινίτιδα αποτελεί μια επίκτητη, μη αλλεργική διαταραχή της ρινικής αναπνοής, η οποία σχετίζεται άμεσα με τη συνεχή ή παρατεταμένη χρήση τοπικών ρινικών αποσυμφορητικών σκευασμάτων. Πρόκειται για μια συχνή αλλά συχνά υποτιμημένη αιτία χρόνιας ρινικής συμφόρησης, η οποία μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Δεδομένης της ανεμπόδιστης πρόσβασης των ασθενών σε αυτά τα σκευάσματα (χωρίς να απαιτείται για αυτά ιατρική συνταγογράφηση, όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες του εξωτερικού), η φαρμακευτική ρινίτιδα αποτελεί συχνότατο λόγο προσέλευσης σε ένα ωτορινολαρυγγολογικό ιατρείο.
Τα ρινικά αποσυμφορητικά δρουν μέσω αγγειοσύσπασης των αγγείων του ρινικού βλεννογόνου, οδηγώντας σε μείωση της παρεχόμενης ποσότητας αίματος στη μύτη και σε μία γρήγορη αλλά παροδική αποσυμφόρηση. Όταν όμως η χρήση τους παρατείνεται πέρα από το συνιστώμενο χρονικό διάστημα, ο βλεννογόνος ανθίσταται στην δράση των αποσυμφορητικών με ελάττωση της ευαισθησίας του σε αυτά και χάνει την ικανότητα αυτορρύθμισης, με αποτέλεσμα:
- επανεμφάνιση και επιδείνωση της συμφόρησης
- ανάγκη για ολοένα και συχνότερη χρήση του ρινικού αποσυμφορητικού κι έναν
- “φαύλο κύκλο” εξάρτησης από τηνν αποσυμφορητική ουσία
Με την πάροδο του χρόνου παρατηρούνται μορφολογικές και λειτουργικές αλλοιώσεις του ρινικού βλεννογόνου, που συντηρούν το πρόβλημα ακόμη και όταν το φάρμακο διακόπτεται.
Η φαρμακευτική ρινίτιδα εκδηλώνεται κυρίως με επίμονη αμφοτερόπλευρη ρινική απόφραξη, παροδική ανακούφιση μόνο μετά τη χρήση αποσυμφορητικού, αίσθημα «βουλωμένης μύτης» που επιδεινώνεται τη νύχτα, ξηρότητα ή ερεθισμό του ρινικού βλεννογόνου καθώς και συχνά επεισόδια ρινορραγίας.
Η διάγνωση είναι καθαρά κλινική και βασίζεται στη λήψη ενός αναλυτικού ιστορικού χρήσης ρινικών αποσυμφορητικών, στην λεπτομερή ωτορινολαρυγγολογική εξέταση με εντόπιση χαρακτηριστικών σημείων υπεραιμίας – ατροφίας στον ρινικό βλεννογόνο καθώς και στον αποκλεισμό άλλων αιτιών χρόνιας ρινίτιδας.
Η θεραπεία της φαρμακευτικής ρινίτιδας είναι απλή και στηρίζεται στην πιστή εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου απεξάρτησης από τα ρινικά αποσυμφορητικά από τον ασθενή. Το θεραπευτικό πρωτόκολλο συνίσταται στην σταδιακή μείωση της χορηγούμενης ποσότητας αποσυμφορητικών (με σταδιακή αραίωση της συγκέντρωσης ή εναλλαγή της εφαρμογής στις δύο ρινικές κοιλότητες) με συγχορήγηση μειωμένης δόσης τοπικών κορτικοστεροειδών και σκευασμάτων ενυδάτωσης του ρινικού βλεννογόνου.
Αφού τεθεί η διάγνωση της φαρμακευτικής ρινίτιδας, ο ιατρός θα σας χορηγήσει ειδικό έντυπο με τις σχετικές οδηγίες και θα σας καθοδηγήσει προς την οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος της χρόνιας ρινικής απόφραξης.
